بهداشت دهان و دندان

تغذیه و دندان سالم

کیفیت مواد غذایی در سلامت دهان و دندان موثر هستند. غذاهایی که نیاز به جویدن بیشتری دارند، باعث ازدیاد بزاق می‌شوند و پوسیدگی را کاهش می‌دهند در حالی که غذاهای نرم کمتر دارای این خاصیت هستند و در نتیجه خاصیت پوسیدگی‌زایی بیشتری دارند.
با وجودی که مواد غذایی مانند قندها در ایجاد پوسیدگی بسیار موثر می‌باشند ولی با افزودن بعضی مواد غذایی به مواد پوسیدگی‌زا می‌توان تا حد زیادی از زیان آنها جلوگیری کرد. به عنوان مثال اگر انواع سبزیجات، دانه‌های روغنی و یا شیر و چربی به همراه مواد قندی استفاده شوند، از خاصیت پوسیدگی‌زایی قندها کاسته می‌شود.
موادی مانند بیسکوییت و تافی‌ها نسبت به شکلات‌های کاکائویی قدرت پوسیدگی‌زایی بیشتری دارند.
دانه‌های روغنی مثل گردو، بادام زمینی، انواع پنیر و مواد پروتئینی با قلیایی کردن محیط دهان میزان پوسیدگی را کاهش می‌دهند. قندهای طبیعی موجود در عسل و شیر نیز در صورت پاک نشدن از سطح دندان‌ها ایجاد پوسیدگی می‌کنند.
شیرینی میوه‌جات در عرض 5 دقیقه از دهان پاک می‌شوند در حالی که شیرینی موادی مثل تافی، بیسکویت، کارامل، شکلات 15 تا 20 دقیقه و آدامس 4 دقیقه بیشتر باقی می‌ماند. ثابت شده بین غلظت بزاق و پوسیدگی دندان‌ها ارتباط معنی داری وجود دارد. افرادی که مقادیر زیادی قند مصرف می‌کنند دچار کاهش ترشح بزاق و همچنین غلیظ و چسبنده بودن بزاق می‌شوند. افرادی که بزاق غلیظ و چسبنده دارند همواره از بهداشت دهانی ضعیفی برخوردار هستند و دندان‌هایشان با رنگدانه (stain) یا پلاک پوشیده شده است. میزان پوسیدگی دندانی در این افراد از حد متوسط تا نوع حاد متغیر است.
یکی از عوامل کاهش بزاق رژیم غذایی نامناسب به ویژه کمبود ویتامین‌ها مصرف بیش از حد شکر، انواع شکلات، بیسکوییت و شیرینی و ناکافی بودن آب مصرفی روزانه است. معمولا 2 لیتر آب آشامیدنی (معادل 8 لیوان) مورد نیاز بدن است. اگر کاهش بزاق در حد کم یا متوسط باشد بافت‌های دهان و دندان ممکن است ظاهری طبیعی داشته باشند. ولی کاهش شدید جریان بزاق یا متوقف شدن کامل جریان بزاق باعث ایجاد دهان عفونی و پوسیدگی شدید دندان‌ها می‌شود. خشکی و ترک لب‌ها، زخم شدن گوشه‌های دهان، سوزش زبان و مخاط داخل دهان، باردار شدن زبان و کام از دیگر عوارض کاهش بزاق است.

برگشت به بالا

طرز استفاده از نخ دندان

برای تمیز کردن سطوح بین دندان‌ها حدود 50 سانتی متر از نخ دندان را جدا کرده و دو انتهای آن را به دور انگشتان میانی خود بپیچید، 5 سانتی متر آن را بین انگشتان خود باقی بگذارید.
با انگشتان شست و اشاره، نخ دندان را به حالت کشیده و به آرامی بین دندان ها به طرف پایین حرکت دهید. دقت کنید که نخ دندان ناگهانی به لثه هایتان اصابت نکند.
نخ دندان را به شکل حرف C دور هر دندان بپیچید، سپس آن را به آرامی در کناره هر دندان و زیر خط لثه به بالا و پایین حرکت دهید. برای هر دندان قسمت جدید از نخ دندان را استفاده کنید.
برای تمیز کردن دندان ها از یک برنامه پیروی کنید.
از دندانپزشک برای مشخص کردن بخش هایی از دهان که نیاز به مراقبت بیشتری دارند، راهنمایی بخواهید.

برگشت به بالا

طرز استفاده صحیح از مسواک

مسواک زدن صحیح از ارکان اصلی مقوله بهداشت دهان و دندان است. کمتر کسی را می توان یافت که در طی شبانه روز مسواک نزند، ولی چیزی که کمتر به آن توجه میشود، نحوه صحیح مسواک زدن می باشد، طوری که در اکثر موارد مسواک زدن با مسواک نزدن زیاد تفاوتی نمی کند. یادگیری مسواک زدن صحیح، کمک شایانی در امر بهداشت دهان و دندان خواهد داشت، هر چند که آموزش صحیح مسواک زدن حضوری بهتر است. اگر هدف اصلی از مسواک زدن را بدانیم، تاثیر مهمی در عملکرد ما خواهد گذاشت. هدف اصلی از مسواک زدن، پاک کردن کلیه مواد غذایی همراه با مواد رسوبی مختلف و میکروارگانیسم هایی است که به طور طبیعی بر روی سطوح دندان جایگزین شده اند.

    مسواک زدن وقتی کامل خواهد شد که سطح زبان و بین دندان و لثه را نیز تمیز کنیم. پس به طور کلی سه نوع مواد است که در شیارهای هر دندان، بین دندان ها و بین دندانها و لثه رسوب می کنند:
  • 1- مواد غذایی که در طی روز مصرف می شود.
  • 2- پروتئین های بزاق و موادی که در طی شبانه روز بر اثر تجزیه مواد غذایی توسط آنزیم ها و میکروب های موجود در دهان بوجود می آید.
  • 3- میکروب هایی که به طور طبیعی در محیط دهان وجود دارند.

هدف اصلی از مسواک زدن پاک کردن کلیه این مواد از سطوح مختلف دندانی است.
روش مسواک زدن
بهترین روشی است که برای مسواک زدن دندان‌ها و لثه طبیعی در اکثر افراد توصیه می‌شود که به شرح زیر است:
مسواک را در حالتی نگه می‌داریم که موهای آن زاویه‌ای 45 درجه نسبت به دندان‌ها داشته باشند، تا شیار لثه‌ای به خوبی تمیز شود.
مسواک را به صورت حرکات لرزشی، به عقب و جلو حرکت دهید. توجه داشته باشید که دامنه این حرکات نباید بیشتر از عرض یک دندان باشد. در هر قسمت مسواک را 20 بار حرکت دهید. با این روش شما در هر قسمت 4-3 دندان را به خوبی تمیز می‌کنید؛ سپس به سراغ قسمت بعدی دندان‌ها بروید و به این ترتیب سطح خارجی دندان‌های بالا و پایین را تمیز کنید.
برای سطح داخلی دندان‌های هر دو فک نیز همانند سطح خارجی عمل کنید. مسواک را با زاویه 45 درجه نسبت به دندان‌ها قرار دهید و هر 4-3 دندان کنار هم را 20 بار با حرکات لرزشی عقب و جلو تمیز کنید.
سطح جونده‌ی دندان‌های بالا و پایین را نیز با حرکات لرزشی عقب و جلو تمیز کنید و پس از تمیز کردن هر 4-3 دندان به سراغ قسمت بعدی دندان‌ها بروید.
معمولا در سطح داخلی دندان‌های قدامی بالا و پایین نمی‌توان مسواک را به راحتی قرار داد و دندان‌ها را به خوبی تمیز نمود؛ مخصوصا در افرادی که دارای قوس‌های فکی باریک هستند. برای تمیز کردن این نواحی باید مسواک را به صورت عمودی قرار داد و با حرکات لرزشی بالا و پایین آنها را تمیز کرد.
سطح زبانتان را نیز مسواک بزنید. این کار به خصوص در از بین بردن بوی بد دهان بسیار موثر است.

برگشت به بالا

استفاده از دهانشویه

دهانشویه‌ها نقش اصلی در از بین بردن پلاک میکروبی روی دندان‌ها ندارند و فقط می‌توانند به صورت تکمیل کننده در تمیز شدن دهان و دندان موثر باشند

    دهانشویه‌هابا ترکیبات مختلفی وجود دارند
  • دهانشویه با ترکیبات کلر هگزیدین (chlorhexidine) و کلرید سیتیل پریدینیوم (cetylpridinium) که مانع از ایجاد پلاک می‌شوند
  • محلول‌های دهانشویه با ترکیبات فلوراید (fluried) که باعث مقاوم شدن دندان‌ها می‌شوند
  • دهانشویه‌ها می‌توانند به عنوان آخرین مرحله شستشوی دندان‌ها مورد استفاده قرار گیرند
    فواید دهانشویه
  • ضدعفونی و شستشوی دهان و دندان و لثه
  • کاهش باکتریهای دهان
  • رفع بوی نامطبوع دهان و جرم دندان
  • فلوراید مورد نیاز دندان را تامین کرده و از پوسیدگی دندانها جلوگیری می کند
  • پیشگیری و کاهش ابتلاء به بیماریهای دهانی از قبیل آفت و بهبود بیماریهای لثه
  • محافظت از دندانهای شیری و دایمی در کودکان - مصرف دهانشویه به کودکان بالای 6 سال توصیه می شود
  • کاهش تیرگی،جرم دندانها و بوی بد دهان در افراد سیگاری
    نحوه استفاده از دهانشویه
  • قبل از استفاده از دهانشویه دندانها را مسواک زده
  • در بطری دهانشویه را تا خط نشانه (5cc )از محلول دهانشویه پر کنید و داخل دهان بریزید
  • دهانشویه را به مدت یک دقیقه در دهان بگردانید
  • بعد از استفاده از دهانشویه تا نیم ساعت از خوردن و آشامیدن خودداری کنید

برگشت به بالا